|
Somon Fileto
     
Somon Füme, Latince ismi Salmo Solar (atlantik Somonu) olan balıktan yapılır. Somon soğuk su balığıdır ve yaşantısını hem tatlı suda hem de deniz suyunda geçirmektedir. Et rengi portakal - pembe olup, yağlı bir balıktır. Tütsülenmiş balık filetolarının derileri ve kılçıkları makinalarla alındıktan sonra bu balık için özel dizayn edilmiş makinalarda dilimlenir. Dilimlenmiş ürünler toptan tüketim için bütün fileto görüntüsü bozulmadan kiloluk ambalajlarda, küçük tüketiciler içinse 100 - 200 gr'lık vakumlu ambalajlar şeklinde satışa sunulur. Piyasaya taze (0, +2 °C) ya da dondurulmuş (min: -18 °C) olarak verilir. Lezzet sofralarında vazgeçilmez olan ürün birçok ülke mutfağında kendine önemli bir yer edinmiştir.
İSTAVRİT ( Trachurus trachurus )

Denizlerimizde Sarıkanat İstavrit ( Akdeniz ) ve Karagöz İstavrit ( Karadeniz -
Marmara ) olarak iki türü yaşar. Boyları Karagözde 15 - 25 cm. ençok 30 cm.,
Sarıkanatta ise 30 - 50 cm. olur. Küçüklerine Kıraça denir. Gezici balıklardır.
Hamsi, Çaça, Çamuka gibi küçük balıkların yavrularıyla beslenir. Mayıs - Ağustos
arası sürüler halinde ürer. Lezzetli eti, çeşitli yemekleri ve bol avlanmasıyla
ekonomik değeri en yüksek balıklardandır.
LÜFER ( Pomatomus saltor )

Gezici balıklardan olan Lüfer Karadeniz ile Ege denizi arasında dolaşır. Büyüme
aşamaları içinde değişik isimler alır. Buna göre;
Boyları 10 cm ye kadar olanlar Defneyaprağı,
15 - 18 cm. ye kadar olanlar Çinakop,
18 - 25 cm. ye kadar olanlar Sarıkanat,
28 - 35 cm. ye kadar olanlar Lüfer,
35 cm. den fazla olanlara Kofana adı verilir.
Seyrek olarak Kofanaların 60 cm. yi aştığı hatta 1 m. ye ulaştığı görülmüştür.
Lüfer sonbahar - kış aylarında en lezzetli ve olgun devrini yaşar. Yaz
ortalarından Sonbahara kadar da kışlamaya geçerler. Ilık suların 10 - 200 m.
derinliklerinde yaşar. Üremeleri Bahar sonu ve Yaz başıdır. Kademeli olarak 60 -
80 000 yumurta verir. Bol verimliliği ve etinin lezzetiyle ekonomik değeri çok
yüksektir.
HAMSİ ( Engraulis encrasicolus)

Karadenizin insan yaşamıyla birleşen balığıdır. Marmara da bulunur. Sürüler
halinde yaşar ve 20 cm. ye kadar büyür. Ocak - Mart aylarında beslenmek için
sahillere yaklaşır ve bol av verir. Gündüzleri 30 - 40 m. derinlerde, geceleri
yüzeye yakınlarda dolaşır. 1 yaşından itibaren olgunluğa erişip. 18 - 20 derece
sularda, 25 - 60 m. derinlikte ve az tuzlu sularda üreyip yaklaşık 40 000
yumurta döker. Etinin lezzetli ve çeşitli tüketim yönleriyle ekonomik değeri çok
yüksektir. Aşırı avlanması Orkinos, Palamut, Uskumru/Torik sisteminde denge
bozulması Hamsiyi de tehlikeli olarak etkilemektedir.
PALAMUT TORİK ( Sarda sarda )

Karadeniz ve Marmara’nın en ünlü balığıdır. Bahar aylarında beslenmek için
Karadeniz’e çıkıp, sonbahardan itibaren kışlamak için Marmara’ya, Çanakkale’ye
kadar iner. Süratli ve iyi yüzücüdür. Sürü halindeki uskumru, kolyoz, istavrit,
hamsi, sardalya gibi balıklara saldırarak yer. 18 – 20 derece sularda 400 000
den birkaç milyona kadar yumurta dökerek açık denizde ürer. Yetiştikten sonra
büyümesine göre;
0 – 10 cm. Vanoz – Gaco
10 – 25 cm. Çingene Palamudu
30 – 35 cm. Palamut
40 – 45 cm. Kestane Palamudu
50 – 55 cm. Zindandelen
55 – 60 cm. Torik
60 – 65 cm. Sivri
65 – 70 cm. Altıparmak
70 cm. ve üstü Peçuta olarak adlandırılır.
Taze tüketimi, ihraç ve endüstri yönleriyle çok değerli bu balığın üretimindeki
azalma ekonomik değerini tehlikeli boyutlara indirmektedir.
MALTA PALAMUDU ( Naucrates ductor )

Eskiden gemilerin altında, genelde köpek balıklarına eşlik ederek yüzen, bu
nedenle pilot balığı da denen çevik hareketli bir balıktır. Ortalama 40 cm.
boyda olur. Sıcak ve ılıman denizleri sever, yosunlar, deniz kurtları,
kabuklular ve özellikle köpekbalıklarından arta kalanlarla beslenir. Sonbaharla
kış ayları arasında üreme yapar. Etinin gıda değeri yoktur.
KALKAN ( Psetta maxima )

Bir dip balığı olan Kalkan Karadeniz'in en tanınmış balığıdır.
Boğazlar, Ege, Marmara ve Akdeniz'de seyrek rastlanır. Gezici balık değildir.
Bütün hayatı dipte yatmakla geçer. Batı Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Şimal
Denizinde Kalkanını diğer türleri yaşamaktadır. 25 - 30 yıllık ömrü olan Kalkan
Balığı 1 m. boya erişebilir. Sahillerde 5 - 10 m. den başlayarak 300 - 400 m.
derinliklere inebilir. Etçil ve fazlasıyla obur bir balıktır. Erkekleri 5 - 6 ,
dişileri ise 6 - 7 yaşlarında olgunlaşıp üremeye geçebilir. Üremeleri 10 - 15
derece sularda Nisan' dan Haziran'a kadar sürer. Milyonlarca yumurta vermesi
yanında etinin lezzeti ve verimliliği ile ekonomik değeri çok yüksektir.
LEVREK ( Dicentrarhus labrax )

Denizlerimizde ve denizlerin nehirlerle karışımı acısu bölgelerinde yaşar. Hani
ailesindendir. Fazla gezici olmayan Levrek yerli balıklardan sayılır. Gençken
gruplar halinde sonraları tek başına yaşar. Yaşam ortamı karanlık ve kuytu
yerlerdir. Bu nedenle kaya oyukları veya gemi batıklarında yuvalanır. Yaklaşık
20 yıllık yaşamı olabilen Levrek ortalama 50 - 60 cm. den 1 m. boy ve 10 - 12
kg. ağırlığa kadar erişebilir. 40 cm. den küçüklerine İspendek denir. Küçük
yavru balıklarla beslenir. Ocak - Mart arasında 500 000 - 2 000 000 yumurta
dökerek yüksek bir üreme gösterir. Eti en lezzetli balıkların başında gelir. Bu
nedenle ekonomik değeri çok yüksektir.
ÇİPURA ( Sparus aurata )

Ege ve Akdenizin bu namlı balığı Marmarada seyrek bulunur. Ortalama 25 – 35 cm.
boy ve 0,5 – 3 Kg. ağırlıktadır. 60 cm. ve 6 kg. olanlarıda seyrek olarak
görülebilir.Etçil bir balıktır. Kuvvetli çenesiyle küçük kabukluları, balıkları
ve diğer hayvanları kolayca yer. Yaz devresinde sığlarda, kış aylarında da 35 –
40 m. Derinliklerde yaşar. İki yaşın üzerindekiler daha da derinlere iner.
Üremeleri Ekim – Aralık aylarında olur. 100 – 150 000 yumurta döker.Eti çok
lezzetlidir. Ayrıca üretim kültürüne uygunluğu nedeniyle ekonomik değeri çok
yüksektir.
DENİZ ALASI ( Salmon trutta labrax )

Karadeniz alabalığı, Som balığı olarakta tanınır. Solmon balığı ile hem
akrabalığı, hem de benzerliği vardır. Bir türüde Akdeniz'de yaşar. Genelde 50 –
80 cm. boy ve 3 – 7 kg. ağırlıktan, en çok 100 cm. ve 25 kg.’ a erişenlerine
rastlanır. Ömrünün bir kısmını denizde geçirdikten sonra üremek için nehirlere
girer. Ağırlığına oranla 2000 – 16 000 yumurta döker. Kuvvetli çenesi olan
yırtıcı bir balıktır. Küçük balıklar ve kabuklularla beslenir. Eti çok lezzetli
olduğu gibi, yumurtasından da kırmızı havyar elde edilir. Ekonomik değeri çok
yüksektir.
PİSİ BALIĞI ( Plcuronectes platessa )

Ortalama 30 - 40 cm. boy ve 250 - 350 gr. ağırlıkta olabilen,
ekonomik değeri yüksek balıklardan biridir. denizlerin kumlu çakıllı diplerinde
kabuklular ve yumuşakçalarla beslenip 15 - 18 yıla kadar yaşar. Acı sulara,
nehir ağızlarına kadar sokulur. Bir diğer türüde tatlı sularda yaşar. sıcak
ayları diplerde geçirip, kışın sahillere yaklaşır. Üremelerini Ocak - Mart
arasında 5 - 6 derece sularda yapar. 800 000 - 1 milyon yumurta verir.
ORKİNOS ( Thunnus thynnus )

Denizlerimizde yaşayan iri ve çok değerli bir balıktır. Uzunlukları 3 - 4 m. ve
ağırlıkları 100 - 150 kg. dan 800 kg.' a kadar olabilir. Çeşitli türleri vardır.
orkinos sürü halinde yaşayan gezici balıklardandır. Yazın Karadeniz' e çıktıktan
sonra sonbaharda Marmara' ya ve oradan da Ege' ye geçerek hemen hemen bütün
Akdeniz' i dolaşırlar. Bu gezilerinde saatte 40 - 60 km. hızla yol alabilirler.
Genel olarak üst sularda yaşarlar. Mart - Ağustos arasında ürerler ve yaklaşık
|